Peter mailde mij met een eenvoudige vraag.
Nou ja, eenvoudig…
Hij wil van het aardgas af.
Het huis is al flink aangepakt: vloerisolatie, HR++ glas, tocht aangepakt, een nieuwe voordeur, dakisolatie in uitvoering en twaalf zonnepanelen die ongeveer 4.000 kWh per jaar produceren.
Het gasverbruik zit rond de 800 m³ per jaar.
De logische volgende stap?
Een warmtepomp en zo snel mogelijk van het aardgas af.
Maar dan begint het denken.
Nog even nadenken…
Welke warmtepomp?
WeHeat? Vaillant? Ventus?
5, 6 of 8 kW?
Moeten de leidingen van 15 naar 22 millimeter?
Zijn de radiatoren groot genoeg? Misschien speciale hybride radiatoren met ventilatoren die ook kunnen koelen?
Maar dan moet het water boven het dauwpunt blijven en moeten leidingen worden geïsoleerd. Misschien een vierwegklep om de stroomrichting door de radiator om te keren.
Of een water-loop heat pump.
Of toch een airco.
En dan de accu.
Nu kopen? Wachten tot 2027? Op de zoutaccu? Een nieuwe energiewet? Spitsheffing? Verplichte netondersteuning?
Misschien…
Stop.
Volgens mij zijn we inmiddels een technisch pretpark aan het bouwen.
En ik herken het. Ik vind dit soort techniek ook prachtig.
Maar bij Meten is Weten hebben we een irritante gewoonte:
Eerst vaststellen welk probleem je werkelijk hebt. Daarna pas een oplossing kopen.
Het doel is niet de perfecte warmtepomp
Terug naar de oorspronkelijke vraag.
Peter wil van het aardgas af.
Hoeveel gas gebruikt het huis nu?
Ongeveer 800 m³ per jaar.
Peter merkt terecht op dat dit lager is doordat hij ook elektrische kachels heeft gebruikt.
Prima.
Maar daarmee bewijst hij ook iets interessants: het huis bleef warm.
Een elektrisch kacheltje maakt van 1 kWh elektriciteit ongeveer 1 kWh warmte. Een goede warmtepomp maakt van diezelfde kWh over een seizoen grofweg drie tot vijf kWh warmte.
Dus waarom vooraf aannemen dat er eerst een huis vol exotische radiatoren nodig is?
Dat probleem is nog helemaal niet aangetoond.
Mijn advies: warmtepomp erin
Leg drie serieuze offertes voor een ongeveer 8 kW all-electric lucht-waterwarmtepomp naast elkaar.
Niet alleen naar het merk kijken. Ik wil vooral weten:
- welk vermogen de warmtepomp bij lage buitentemperaturen werkelijk levert;
- hoe ver hij kan terugmoduleren;
- welk debiet nodig is;
- welke aanvoertemperatuur de installateur verwacht;
- waarom er wel of geen buffervat wordt geplaatst;
- hoe tapwater wordt gemaakt;
- hoeveel geluid de buitenunit werkelijk produceert;
- of de meetdata toegankelijk zijn;
- hoe afhankelijk je bent van een cloudplatform.
Een mooie brochure interesseert mij minder.
Ik wil weten wat het ding doet als het buiten -5 °C is en het huis warmte vraagt.
En een warmtepomp dimensioneren op 150 m² woonoppervlak?
Vierkante meters gebruiken geen warmte. Een huis verliest warmte.
Een slecht geïsoleerd huis van 80 m² kan meer vermogen vragen dan een goed aangepakt huis van 200 m².
Peter gebruikt ongeveer 800 m³ gas.
Ga daar eerst eens van uit. Dat is meetdata uit het echte huis.
En die speciale radiatoren dan?
Peter heeft zijn oog laten vallen op Thermrad Compact Hybrid-radiatoren.
Mooie techniek. Ventilatoren, automatische boosting en zelfs koelen boven het dauwpunt.
Een radiator van 40 bij 120 centimeter zou volgens de specificaties bij 17/19/28 °C ongeveer 227 watt koelvermogen leveren.
227 watt.
Een kleine split-airco levert al snel enkele kilowatts koelvermogen.
We kunnen dus een speciale radiator kopen, leidingen controleren, condensrisico’s onderzoeken, mogelijk leidingen isoleren en met een vierwegklep de stroomrichting omkeren…
…voor 227 watt koeling.
Technisch interessant.
Maar misschien proberen we hier met een heel duur rietje een zwembad leeg te drinken.
Mijn advies?
Probeer eerst de bestaande radiatoren.
Werkt een kamer niet goed? Dan meten we aanvoer, retour, kamertemperatuur, debiet en opwarmtijd.
Misschien is de radiator te klein. Misschien helpen ventilatoren. Misschien moet er inderdaad een grotere radiator komen.
Prima.
Maar vervang niet eerst alle radiatoren omdat ze misschien een probleem gaan vormen.
Verwarmen en koelen zijn twee problemen
Ik zou het mezelf niet moeilijker maken.
Voor verwarmen:
lucht-waterwarmtepomp en de bestaande radiatoren.
Waar nodig verbeteren we de warmteafgifte.
Voor serieus koelen:
een airco.
Peter wil vooral de zolder koelen omdat slapen bij hoge temperaturen inmiddels een nogal zweterige bezigheid wordt.
Dan is een split-airco bijna irritant voor de hand liggend.
Met 4.000 kWh zonnepanelen per jaar is er bovendien een aardige bijkomstigheid: als het bloedheet is en je wilt koelen, produceren de zonnepanelen meestal volop elektriciteit.
Je eigen huis koelen terwijl de zon de rekening betaalt.
Ja, koude lucht zakt.
Maar een woonhuis is geen leeg trappenhuis. Er zijn deuren, kamers, muren en verschillende warmtebronnen.
Een airco op de overloop kan de algemene temperatuur drukken, maar verwacht niet dat één koude luchtstroom op magische wijze iedere slaapkamer exact op 21 °C houdt.
En dan die thuisaccu
Peter heeft een haat-liefdeverhouding met de thuisaccu.
Welkom bij de club.
Misschien dalen de prijzen verder. Waarschijnlijk zelfs.
Misschien veranderen de regels. Vrijwel zeker.
Misschien komt de zoutaccu.
Wachten op de zoutaccu begint een beetje te lijken op wachten op de waterstofauto.
Misschien komt hij en wordt hij fantastisch.
Maar LFP-accu’s bestaan nu, zijn te koop en de prijzen dalen hard.
Mijn simpele gedachte:
Een accu van ongeveer 5 kWh voor circa €1.500 is leuk.
Niet omdat ik een gegarandeerd financieel rendement kan beloven.
Maar omdat je voor een overzichtelijk bedrag kunt spelen met je eigen zonne-energie, nachtprijzen en piekuren.
Zie het desnoods als hobby.
We geven ook geld uit aan fietsen, auto’s, camera’s en gereedschap waarvan niemand de terugverdientijd uitrekent.
Vind je energietechniek leuk?
Koop een kleine accu.
Meet. Speel. Leer.
Maar maak van een thuisaccu niet eerst een financieel derivaat waarvoor je de elektriciteitsmarkt van 2035 moet voorspellen.
Maar wat als…?
Wat als er een spitsheffing komt?
Wat als energieopslag belast wordt?
Wat als energieleveranciers onze accu willen gebruiken?
Wat als dynamische contracten de standaard worden?
Mijn eerlijke antwoord:
Geen idee.
Peter weet het niet. De netbeheerder weet het niet. Waarschijnlijk weet Den Haag het zelf nog niet.
Je kunt geen verwarmingssysteem ontwerpen op basis van ieder beleidsballonnetje dat ergens wordt opgelaten.
De fysica van Peters huis is redelijk voorspelbaar.
Het huis verliest warmte. De zon levert elektriciteit. Een warmtepomp verplaatst warmte. Een airco koelt. Een accu verschuift elektriciteit in de tijd.
Dat weten we.
Peter, bouw geen technisch pretpark
Mijn volgorde zou zijn:
1. Warmtepomp
Leg drie offertes voor een circa 8 kW all-electric warmtepomp naast elkaar.
Kijk naar modulatie, geluid, meetdata en het installatieontwerp. Niet alleen naar het merk.
2. Van het gas af
Dat was tenslotte het doel.
Met ongeveer 800 m³ gasverbruik zie ik geen reden om hier jarenlang omheen te dansen.
3. Bestaande radiatoren proberen
Blijkt een kamer onvoldoende warm te worden?
Mooi.
Dan hebben we eindelijk iets om te meten.
4. Airco voor echte koeling
Zeker op zolder.
Laat hem overdag rustig draaien als de zonnepanelen volop produceren.
Gratis bestaat niet.
Maar dit komt soms aardig in de buurt.
5. Een kleine accu als je dat leuk vindt
Ongeveer 5 kWh voor een fatsoenlijke prijs.
Niet je hele pensioen erin stoppen.
Gewoon meten wat het ding werkelijk doet.
6. Daarna optimaliseren
Misschien grotere radiatoren. Misschien boosters. Misschien een leiding van 15 naar 22 millimeter.
Maar pas als de metingen aantonen dat daar het probleem zit.
Peter denkt technisch.
Dat waardeer ik. Zulke mensen hebben we graag bij Meten is Weten.
Maar technisch ingestelde mensen hebben ook een zwakke plek:
Wij kunnen een eenvoudige oplossing volledig kapot optimaliseren voordat we hem überhaupt hebben geprobeerd.
Dus Peter:
warmtepomp erin.
Gaskraan dicht.
Airco op zolder.
En daarna gaan we meten.
Koelen met een speciale radiator mag natuurlijk ook.
Maar laten we eerlijk zijn.
Dat is hobby.
En ik hoor het resultaat graag.
Meten is Weten