Met dank voor alle input en aanvullingen van de actieve meters van Meten is Weten : Haalbare doelen werken beter dat onhaalbare dromen

Datum: 20 mei 2026, 15.00 uur
Aanwezigen:
Project leider energie transitie gemeente Baarn,
procesbegeleiding energietransitie Eemdal/Eemdal-Zuid,
Adriaan Voeten energie expert voor Meten is Weten energiemeetclub te Baarn

Opening en introductie

Na een voorstelronde is toegelicht wat de energiemeetclub doet. De energiemeetclub bestaat uit bewoners die actief stappen willen zetten richting verduurzaming, maar vaak onzeker zijn over:

• welke maatregelen verstandig zijn;
• welke techniek geschikt is;
• wat financieel haalbaar is;
• en hoe ervaringen van anderen meegewogen kunnen worden.

De kern van de aanpak is dat bewoners van elkaar leren. Deelnemers brengen hun eigen energieverbruik in kaart, waaronder:

• elektriciteitsverbruik;
• aardgasverbruik;
• waterverbruik.

Maandelijks worden overzichten gemaakt zodat bewoners hun situatie onderling kunnen vergelijken. Dat leidt tot gesprekken zoals:

“Waarom gebruik ik veel meer gas dan jij?”
“Hoe werkt jouw warmtepomp in de praktijk?”
“Wat viel mee of tegen?”

Bewoners bezoeken elkaar thuis, bekijken installaties en wisselen praktijkervaringen uit.

⸻

Praktijkvoorbeeld uit eerdere bijeenkomst Eemdal-Zuid

Na de eerste bijeenkomst voor Eemdal-Zuid ontstond direct behoefte aan concrete actie. Drie bewoners gaven aan niet te willen wachten op langdurige processen of toekomstvisies, maar direct stappen te willen zetten.

Daarop is een praktische sessie georganiseerd binnen de meetclub waarbij bewoners:

• zelf offertes opvroegen;
• contracten bekeken;
• ervaringen uitwisselden;
• en woningen bezochten waar recent warmtepompen waren geplaatst.

De mogelijkheid om direct bij bewoners thuis te kijken en eerlijke praktijkervaringen te horen bleek zeer effectief.

Resultaat:

• van drie bewoners die in een offertetraject zaten;
• hebben er binnen ongeveer één maand minimaal twee daadwerkelijk getekend voor een installatie.

⸻

Belangrijke lessen uit de praktijk

0%-leningen als cruciale versneller

Een belangrijk praktijkvoorbeeld was een bewoner die gebruik maakte van een 0%-lening. Daardoor:

• hoefde geen groot bedrag ineens betaald te worden;
• ontstond nauwelijks financiële druk;
• en kon de investering grotendeels uit de energiebesparing worden terugbetaald.

Er is aangegeven dat hier in publieke communicatie veel te weinig aandacht voor bestaat. Een van de meest gehoorde bezwaren blijft:

“Ik kan het niet betalen.”

Volgens de energiemeetclub is een goede uitleg over renteloze financiering een van de meest effectieve manieren om bewoners daadwerkelijk in beweging te krijgen.

⸻

Desinformatie en technische misverstanden

Er is besproken dat bewoners veel hinder ondervinden van desinformatie en halve kennis.

Voorbeelden:

• de hardnekkige claim dat voor een warmtepomp altijd een 3-faseaansluiting nodig zou zijn;
• terwijl dit in veel situaties feitelijk onjuist is.

Er is uitgelegd dat een warmtepomp qua piekbelasting vaak vergelijkbaar is met huishoudelijke apparatuur zoals een waterkoker.

Daarbij werd opgemerkt:

Niemand stelt voor om koffiemomenten of theemomenten in de wijk te spreiden omdat mensen tegelijk water koken.

Ook is het “Dunning-Kruger-effect” benoemd:
mensen hebben soms nét voldoende informatie om overtuigend over te komen, maar onvoldoende technische diepgang om situaties goed te beoordelen.

⸻

Netcongestie en de situatie in Eemdal-Zuid

Netcongestie kwam nadrukkelijk ter sprake.

Er is onderscheid gemaakt tussen:

• daadwerkelijke netcongestie;
• en administratieve beperkingen op nieuwe aansluitreserveringen.

Volgens de meetgegevens van de energiemeetclub:

• is in Eemdalzuid momenteel géén sprake van feitelijke negatieve congestie;
• oftewel: er zijn geen aanwijzingen dat het net onvoldoende elektriciteit aan woningen kan leveren.

Ook positieve congestie — problemen door teruglevering van zonnepanelen — wordt in Eemdal-Zuid niet door ons gemeten.

Conclusie vanuit de meetclub:

• het transformatorstation in Eemdal-Zuid functioneert momenteel goed;
• de praktische netproblemen lijken kleiner dan vaak wordt aangenomen.

⸻

Verschil in perspectief: lange termijn versus directe actie

De procesbegeleiders gaven aan vooral behoefte te hebben aan scenario’s en plannen voor:

• 5 tot 10 jaar;
• of 10 tot 15 jaar vooruit.

Vanuit de energiemeetclub is aangegeven dat de focus juist ligt op bewoners die nú willen handelen. Niet op uitleggen waarom mensen moeten wachten.

Daarbij is expliciet benoemd dat:

• de aardgasprijs naar verwachting verder zal stijgen;
• en dat gasprijzen van circa €3 per m³ realistisch worden geacht.

De verwachting is dat huishoudens die:

• financieel niet kunnen investeren;
• onvoldoende begeleiding krijgen;
• of niet weten welke regelingen beschikbaar zijn;

steeds verder financieel achterop raken.

⸻

Kritiek op kleine symbolische maatregelen

Er is kritisch gesproken over projecten zoals:

• tochtstrips plakken;
• brievenbusborstels;
• kleine energiebesparingscampagnes.

Volgens de energiemeetclub helpen zulke maatregelen beperkt, terwijl bewoners vaak meer gebaat zijn bij structurele oplossingen zoals:

• warmtepompen;
• goede begeleiding;
• en financiële ontzorging via bijvoorbeeld 0%-leningen.

⸻

Huurwoningen en voorbeeldprojecten

Er is aangegeven dat vooral bij huurwoningen kansen blijven liggen.

Veel huurders zouden graag willen verduurzamen, maar krijgen volgens de meetclub weinig ruimte of initiatief vanuit verhuurders.

Als gemiste kans werden genoemd:

• demohuizen;
• voorbeeldwoningen;
• zichtbare praktijkprojecten van woningcorporaties of grote verhuurders.

⸻

Voorbeeld noordzijde Eemdal-Zuid

Aan de noordzijde van Eemdal-Zuid is een investeerderspartij actief geweest die:

• woningen goed heeft geïsoleerd;
• grote aantallen zonnepanelen heeft geplaatst.

Volgens de meetgegevens zijn daar duidelijke dalingen zichtbaar in aardgasverbruik.

Juist deze woningen zouden volgens de meetclub:

• relatief eenvoudig aardgasloos gemaakt kunnen worden;
• en zeer geschikt zijn voor collectieve warmtepompprojecten.

Daarbij is benoemd dat verhuurders andere mogelijkheden hebben dan particulieren, bijvoorbeeld:

• collectieve installaties;
• blokverwarming met warmtepompen;
• gedeelde systemen voor meerdere woningen tegelijk.

Voorbeeld:

• 5 tot 10 woningen verwarmen met 2 à 3 centrale warmtepompen.

Volgens de energiemeetclub zijn dit soort concrete projecten veel waardevoller dan langdurige beleidsprocessen zonder zichtbare uitvoering.

⸻

Omgaan met weerstand en twijfel

De energiemeetclub gaf aan geen energie te steken in klimaatontkenning of ideologische discussies.

De focus ligt volledig op:

• bewoners die openstaan voor verduurzaming;
• maar nog twijfelen;
• of eerst praktijkvoorbeelden willen zien.

Volgens de club worden juist deze “positieve twijfelaars” sterk geholpen door:

• demonstratieprojecten;
• bewonerservaringen;
• open huis-bezoeken;
• en zichtbare voorbeelden uit de eigen wijk.
  
  
  Met dank voor alle input en aanvullingen van de actieve meters van Meten is Wetem
  
  Meer verdieping:
  Top 10 Dunning-Kruger punten energietransitie ( 20-5-2026)
• “Zonnepanelen verdienen zichzelf nooit terug”
  Hardnekkigste mythe. Terugverdientijd is inmiddels 4–7 jaar bij een levensduur van 25+ jaar.
• “Een warmtepomp werkt niet bij vorst”
  Modern systeem werkt tot -20°C. COP daalt bij kou, maar de pomp stopt niet.
• “Elektriciteit is veel duurder dan gas, dus een WP is duurder”
  Negeert de COP: een WP levert 3–4 kWh warmte per kWh stroom. De vergelijking is kWh gas vs 3–4× kWh warmte.
• “We kunnen 100% op zonne-energie draaien”
  Negeert seizoensvariatie, nachtelijk verbruik en netstabiliteit volledig.
• “Mijn huis is te oud/slecht geïsoleerd voor een warmtepomp”
  Weerlegd door TNO 2026: zelfs label D werkt prima.
• “Een warmtenet is duurzaam want collectief”
  Negeert dat laagtemperatuur warmtenetten alsnog individuele warmtepompen en boilers vereisen.
• “Accu’s maken zonne-energie seizoensonafhankelijk”
  Een huisaccu van 10 kWh dekt één bewolkte dag — niet de winter.
• “Waterstof is de oplossing voor huisverwarming”
  Waterstof voor verwarming is 3–5× minder efficiënt dan een warmtepomp. Staat haaks op de fysica.
• “Het net is vol dus verduurzamen heeft geen zin”
  Netcongestie speelt vooral bij teruglevering piekopwekking — niet bij warmtepompen of thuisverbruik.
• “Gas is betrouwbaar, elektriciteit is kwetsbaar”
  Nederland had in 2021–2023 meer gas-gerelateerde leveringsproblemen dan stroomstoringen per huishouden.
• Patroon achter alle 10: Ze zijn gebaseerd op één correct gegeven dat wordt doorgetrokken zonder de context van efficiëntie, schaal of systeemdenken. Klassiek Dunning-Kruger: net genoeg kennis om zeker te klinken, net te weinig om het systeem te begrijpen.