Meten = Weten: Kan je koelen met je warmtepomp tijdens een hittegolf

Een van de meest gestelde vragen die ik krijg is:

“Kan mijn warmtepomp ook koelen?”

Het korte antwoord is: ja, de meeste warmtepompen kunnen koelen. Maar of je huis daar ook geschikt voor is, is een heel ander verhaal.

Het afgiftesysteem bepaalt alles

De warmtepomp is meestal niet het probleem. Het probleem zit vaak in het afgiftesysteem: de radiatoren of vloerverwarming.

Heb je alleen vloerverwarming? Dan is koelen vaak prima mogelijk.

Heb je vloerverwarming beneden en radiatoren boven? Dan kan de vloerverwarming meestal nog steeds koelen, mits de radiatoren volledig worden afgeschakeld. Veel installaties hebben hiervoor een omschakelklep die voorkomt dat koud water door de radiatoren stroomt.

Waarom gewone radiatoren problemen geven

Tijdens een hittegolf is de lucht in huis vaak warm én vochtig. Denk aan:

• binnentemperatuur: 30 tot 35 °C
• relatieve luchtvochtigheid: 60 tot 70%

Onder deze omstandigheden ligt het dauwpunt verrassend hoog, vaak rond de 24 tot 28 °C, afhankelijk van de exacte temperatuur en luchtvochtigheid.

Het dauwpunt is de temperatuur waarbij waterdamp uit de lucht condenseert tot waterdruppels.

Laat je dan water van bijvoorbeeld 22 tot 25 °C door een gewone radiator lopen, dan wordt die radiator kouder dan het dauwpunt. Het gevolg laat zich raden:

• condens op de radiator;
• natte verwarmingsleidingen;
• druppelende leidingen op zolder;
• waterkringen op de vloer;
• uiteindelijk gewoon een nat huis.

Veel mensen ontdekken dit pas nadat ze enthousiast zijn begonnen met koelen.

“Maar ik zag iemand op internet…”

Dat klopt. Er zijn genoeg enthousiaste verhalen te vinden van mensen die hun radiatoren gebruiken om te koelen.

Alleen zie je vaak niet hoe het verhaal twee dagen later afloopt.

Het eerste uur lijkt alles prima te werken. Tegen de avond verschijnen de eerste natte plekken. De volgende ochtend zijn de leidingen aan het druppelen en is de huisgenoot meestal een stuk minder enthousiast.

Zijn er dan helemaal geen radiatoren die kunnen koelen?

Jawel.

Er bestaan speciale lage-temperatuur-radiatoren en ventilatorconvectoren. Deze hebben een veel groter warmtewisselend oppervlak én krachtige ingebouwde ventilatoren die grote hoeveelheden warme lucht langs de warmtewisselaar blazen. Daardoor kunnen ze efficiënt koelen zonder dat de oppervlaktetemperatuur onder het dauwpunt hoeft te komen.

“Maar ik heb radiatorventilatoren.”

Dat helpt helaas nauwelijks.

Radiatorventilatoren zijn ontworpen om verwarmen efficiënter te maken. Ze verplaatsen veel minder lucht dan een echte ventilatorconvector en leveren daarom bij koelen vrijwel geen bruikbaar vermogen.

Een klein natuurkundig detail

We spreken vaak over “kou produceren”, maar natuurkundig bestaat kou eigenlijk niet.

Warmte is energie. Koelen betekent niets anders dan warmte uit een ruimte afvoeren. De warmtepomp verplaatst die warmte naar buiten. Daardoor blijft er binnen minder warmte-energie over en voelt de ruimte koeler aan.

De conclusie

Ja, de meeste warmtepompen kunnen koelen.

Maar gewone radiatoren zijn daar meestal niet geschikt voor. Zonder een geschikt afgiftesysteem loop je een groot risico op condens, druppelende leidingen en waterschade.

Wil je echt comfortabel koelen met een warmtepomp? Kies dan voor vloerverwarming die geschikt is voor koeling of voor speciale koelradiatoren (ventilatorconvectoren). Daarmee blijft het huis droog én aangenaam koel.