Ik heb uiteindelijk toch deelgenomen aan het energieoverleg, omdat veel buurtbewoners afhankelijk zijn van de informatie die via de gemeente wordt gedeeld. Tegelijk viel op dat een deel van de gepresenteerde informatie niet klopt of een verkeerd beeld geeft.

Een belangrijk probleem is het gebruik van energielabels als uitgangspunt. Die labels worden vaak jarenlang niet geactualiseerd. Huizen kunnen daardoor op papier nog een slecht label hebben, terwijl ze in werkelijkheid al flink zijn verbeterd met isolatie, zonnepanelen of andere maatregelen. Actuele energieverbruiksdata per buurt geven een veel realistischer beeld van hoe woningen daadwerkelijk presteren.

Ook een aantal uitspraken van de aanwezige “deskundigen” rammelde inhoudelijk. Zo werd verteld dat een warmtepomp alleen werkt met vloerverwarming en dat huizen met een slechter energielabel niet warm te krijgen zijn met een warmtepomp. Beide beweringen zijn onjuist. In de praktijk kunnen warmtepompen ook met radiatoren werken, en vanaf ongeveer energielabel D kun je al aanzienlijk aardgas besparen met een all-electric-ready warmtepomp. Met extra isolatie is in veel gevallen zelfs een volledig elektrische oplossing mogelijk.

Een paar feiten zijn belangrijk om helder te houden:
• Er is geen netcongestie in onze wijk.
• Warmtepompen besparen altijd veel aardgas.
• Gebruik actuele verbruiksdata in plaats van verouderde energielabels.
• Zelfs als er ooit een warmtenet komt, duurt aanleg realistisch gezien minimaal tien jaar.

Daarnaast is de verwachting dat aardgas structureel duurder zal blijven. Gas is een single-source energiebron: het komt uit een beperkt aantal gasvelden en is sterk afhankelijk van import en geopolitiek. Elektriciteit daarentegen is een multi-source energiedrager die uit veel verschillende bronnen kan worden opgewekt, zoals zon, wind, biomassa, kernenergie en ook fossiele bronnen. Daardoor is elektriciteit flexibeler en op lange termijn waarschijnlijk stabieler geprijsd.

De rol van de gemeente

De gemeente lijkt vooral te kijken naar grote collectieve oplossingen, zoals een eventueel warmtenet. Individuele oplossingen zoals warmtepompen kunnen bewoners echter zelf realiseren, zonder dat de gemeente daar direct bij betrokken hoeft te zijn. Hooguit spelen er regels rond uiterlijk of vergunningen, maar gezien het aantal warmtepompen en airco-units dat al in voortuinen staat lijkt dat geen grote belemmering.

Toch kan de gemeente wel degelijk een positieve rol spelen. Bijna tien jaar geleden ondersteunde de gemeente bijvoorbeeld een collectieve inkoopactie voor zonnepanelen. Dat leidde tot een enorme toename van zonnepanelen op daken in Baarn, en die piek is nog steeds zichtbaar in de energiegegevens.

Een vergelijkbare aanpak — gezamenlijke inkoop van betrouwbare warmtepompen — zou opnieuw een enorme versnelling kunnen geven. Niet de goedkoopste of meest experimentele systemen, maar gewoon degelijk, stil en efficiënt.

Drie realistische scenario’s

Als je vooruitkijkt naar de komende tien jaar zijn er eigenlijk drie mogelijke scenario’s.

Scenario 1 – er komt een warmtenet

Stel dat er besloten wordt een warmtenet te bouwen en dat de aanleg rond 2027 start. Dan duurt het waarschijnlijk ongeveer 10 jaar voordat Eemdal Noord en Zuid volledig aangesloten zijn. Dat betekent dat het systeem pas rond 2037 klaar is.

De vraag is dan: wat doen we in de tussentijd?

Tien jaar wachten en gas blijven gebruiken is financieel en energetisch weinig aantrekkelijk. De techniek van warmtepompen ontwikkelt zich bovendien snel. Wat vandaag een goed systeem is, kan over tien jaar alweer sterk verbeterd zijn of misschien zelfs goed samenwerken met een toekomstig warmtenet.

Daarom kan het verstandig zijn nu al te kiezen voor een degelijke warmtepomp, bijvoorbeeld een stille unit met ongeveer 8 kW verwarmingsvermogen. Zo’n systeem gebruikt bij strenge vorst ongeveer 2000 tot 3000 watt elektrisch vermogen en kan daarmee een groot deel van het gasgebruik vervangen.

Scenario 2 – nu overstappen op een warmtepomp

In dit scenario beginnen bewoners nu met een warmtepomp en verminderen direct hun gasverbruik. Mocht er over tien jaar een nieuwe techniek komen — bijvoorbeeld een warmtenet of een andere oplossing waar we nu nog niet aan denken — dan kun je op dat moment altijd opnieuw kiezen of aansluiten interessant is.

De kans is groot dat de technologie tegen die tijd goedkoper, efficiënter en beter geïntegreerd is dan nu.

Scenario 3 – afwachten

Het derde scenario is simpel: niets doen en blijven verwarmen met gas.

Maar daarbij speelt dat de gasprijzen waarschijnlijk blijven stijgen. Er zijn inmiddels voorspellingen gedaan dat de gemiddelde energierekening voor een huishouden kan oplopen tot ongeveer €400 per maand.

Dat is ongeveer €4800 tot €5000 per jaar.

Dat bedrag ligt opvallend dicht bij de aanschafprijs van een gangbare warmtepomp inclusief installatie.

Conclusie

Welke van de drie scenario’s je ook bekijkt, de conclusie blijft hetzelfde:

wachten levert weinig voordeel op.

Een warmtepomp kan nu al veel gas besparen, en je houdt in de toekomst altijd de vrijheid om over te stappen op nieuwe systemen als die later aantrekkelijk blijken.

Daarom is de meest logische stap voor veel huishoudens:

begin nu met een stille, degelijke en efficiënte warmtepomp.

Input 2024:
Niets uit deze samenvating is nieuw , we hadden dit al gedeeld in het interview voor Eemdal noord: https://adriaanvoeten.com/metenisweten/2024/10/07/duurzaam-eemdal-deel-2/

Meer achtergrond en cijfers:
Hoeveel energie gebruikt mijn straat:
https://adriaanvoeten.com/metenisweten/2024/05/12/55-van-de-baarnse-huishoudens-voldoen-aan-parijs/
Reken gas versus stroom verwarmen:
Reken blad gas versus stroom verwarmen