Een blik op de toekomst van ons water
De rivier de Eem is de levensader van onze regio. Van Amersfoort tot Baarn en verder naar de randmeren bepaalt deze rivier ons landschap. Maar hoe staat het er echt voor met de waterkwaliteit? We doken in de nieuwste analyses en ontdekten dat er werk aan de winkel is.
De harde cijfers: Voldoet de Eem?
Als we kijken naar de officiële rapportcijfers (de Kaderrichtlijn Water), dan krijgt de Eem momenteel nog een onvoldoende. De Europese norm is streng: als één stofje niet voldoet, is het eindoordeel direct negatief.
Op dit moment zien we vooral problemen met:
- Bestrijdingsmiddelen: Ondanks verboden duiken stoffen zoals imidacloprid nog steeds op.
- Medicijnresten en PFAS: ‘Nieuwe’ stoffen die we steeds vaker meten en die lastig af te breken zijn.
- Zware metalen: Zink en koper die via daken en wegen in het water spoelen.
De onzichtbare boosdoener: De riooloverstort
Een groot, vaak onderbelicht probleem is de riooloverstort. In steden als Amersfoort en Baarn stroomt regenwater en afvalwater door dezelfde buizen. Bij een enorme hoosbui raakt het systeem vol. Wat er dan gebeurt? Een mengsel van regen en ongezuiverd rioolwater stroomt rechtstreeks de Eem in.
Dit heeft direct gevolgen:
- Zuurstoftekort: Bacteriën vreten het rioolvuil op en verbruiken daarbij alle zuurstof. Gevolg: vissen stikken.
- Giftige stoffen: Ammonium uit het riool wordt bij warm weer omgezet in giftig ammoniak.
- Bacteriën: Poepbacteriën komen in het water, wat risico’s geeft voor de volksgezondheid.
Van hout naar staal: Een ecologische uitdaging
Langs de Eem wordt momenteel hard gewerkt aan de oevers. Oude houten beschoeiingen maken plaats voor stalen damwanden. Hoewel dit nodig is voor de veiligheid van de scheepvaart, is het voor de natuur even slikken.
- Een houten oever met planten is een paradijs voor zo’n 40 diersoorten.
- Een gladde stalen wand biedt nauwelijks schuilplaatsen; hier overleven vaak maar een handjevol soorten.
Gelukkig worden er ‘fauna-uittreedplaatsen’ (trappetjes voor dieren) en gaten in de wanden gemaakt, zodat de natuur toch een beetje ademruimte krijgt.
Wat is de oplossing?
De Eem gezond maken kunnen we niet alleen. Het vraagt om een slimme aanpak:
- Sponssteden: We moeten regenwater niet direct het riool in sturen, maar opvangen in de bodem (zoals een spons).
- Betere techniek: Waterschappen investeren in ‘vierde trap’ zuiveringen om zelfs de kleinste medicijnresten uit het water te halen.
- Bewustwording: Gooi geen vetten of vochtige doekjes in het riool; dit voorkomt verstoppingen en overstorten.
Conclusie
De Eem heeft het zwaar, maar er is hoop. Door slim te meten en gericht in te grijpen bij ‘hotspots’ (plekken waar het vaak misgaat), kunnen we de rivier weer gezond maken. Het doel voor 2027 is ambitieus, maar met de juiste investeringen kunnen we er straks weer veilig van genieten.
*** Wil je meer weten over de metingen van de Eem ? Kijk dan op https://adriaanvoeten.com/metenisweten/2026/02/05/analyse-van-het-watersysteem-eem/.