In een eerdere blog beschreef ik wat riooloverstorten doen met de natuur. Bij hevige regen stroomt het riool over en komt een mix van afvalwater, nutriënten, bacteriën en chemicaliën rechtstreeks in sloten en grachten terecht. Dat zorgt voor zuurstoftekort, algenbloei en schade aan waterleven.
De logische vervolgvraag is dan: hoe ontwikkelt dat probleem zich lokaal?
De meetdata van de Praamgracht geven daar nu een verrassend helder antwoord op.
En het goede nieuws is: het wordt beter.
Maar tegelijk ontstaat er een nieuw type uitdaging.
Eerst het goede nieuws: winteroverstort neemt sterk af
Sinds 2020 is de totale overstortduur duidelijk gedaald.
Waar het systeem enkele jaren geleden nog langdurig onder druk stond tijdens natte winters, zien we de laatste jaren veel minder winteroverstort. Dat betekent concreet:
- minder langdurige lozingen op de gracht
- minder structurele vervuilingspieken
- betere uitgangspositie voor waterkwaliteit en waterleven
Dit is geen toeval.
Zo’n sterke afname wijst er vrijwel zeker op dat rioolbeheer en klimaatadaptatie beginnen te werken.
Denk aan:
- Meten =Weten
- afkoppelen van regenwater
- extra berging
- betere sturing van pompen en gemalen
- renovatie en optimalisatie van het rioolstelsel
Het historische probleem – langdurige winterbelasting – wordt zichtbaar kleiner.
Dat is een belangrijke en positieve ontwikkeling.
Regent het dan minder in de winter?
Nee. Dat is een belangrijk misverstand.
In Nederland neemt de winterneerslag gemiddeld juist toe. Maar het type regen verandert.
We zien minder wekenlange natte periodes en vaker kortere regenepisodes. Daardoor staat het riool minder lang continu onder druk.
De afname van winteroverstort is dus waarschijnlijk een combinatie van:
- verbeterd rioolbeheer
- veranderend regenpatroon
Samen zorgen ze ervoor dat het oude probleem kleiner wordt.
Tegelijk ontstaat een nieuw patroon
Wanneer je kijkt naar wanneer overstort optreedt, zie je iets opvallends.
De winterpieken verdwijnen, maar in recente jaren verschijnen korte overstorten in de zomer.
Dat past precies bij wat we allemaal herkennen: minder dagenlang regen, meer korte en intense buien.
De Praamgracht verschuift van een winterregenprobleem naar een piekbuienvraagstuk.
Belangrijk: deze zomerbuien vervangen de winterregen niet. Ze komen er bovenop.
Het oude probleem wordt kleiner.
Het nieuwe probleem ontstaat.
Van langdurige belasting naar piekbelasting
Langdurige regen belast het systeem langzaam en continu.
Buien werken anders:
- kort
- intens
- lokaal
Het riool staat daardoor niet meer dagenlang onder druk, maar krijgt plotselinge pieken te verwerken.
Het watersysteem verschuift van permanente belasting naar extreme pieken.
En dat verandert de aard van het vraagstuk.
Waarom dit juist kansen biedt
Het oude probleem – langdurige winterbelasting – is moeilijk te beïnvloeden.
Het nieuwe probleem – piekbuien – is juist sterk afhankelijk van wat er lokaal gebeurt met regenwater.
Daar ligt de kans.
Elke druppel die kan infiltreren of tijdelijk worden vastgehouden:
- komt niet in het riool
- hoeft niet te worden overstort
- belast de gracht niet
De oplossing verschuift daarmee van ondergrondse infrastructuur naar bovengronds ontwerp.
Van rioolprobleem naar ontwerpvraag
De vraag verandert van:
Hoe maken we het riool groter?
naar:
Hoe houden we regenwater langer vast in de wijk?
Met maatregelen zoals:
- groene tuinen die weer nat mogen worden
- greppels, wadi’s en infiltratie
- minder verhard oppervlak in de openbare ruimte
- regentonnen
- tijdelijke waterberging in openbaar groen parken , tijdelijke beekjes
Dit zijn maatregelen die lokaal uitvoerbaar zijn en direct effect hebben.
Wat dit betekent voor de natuur
De sterke afname van winteroverstort is goed nieuws voor stedelijk water.
Tegelijk laat de verschuiving naar piekbuien zien waar de volgende stap ligt: regenwater vasthouden in de stad.
Want elke overstort die niet plaatsvindt, betekent minder vervuiling in het water.
Serie: van probleem naar oplossing
Dit artikel is deel 2 in een reeks over riooloverstorten en stedelijk water.
Deel 1: wat overstorten doen met de natuur.
Deel 2: wat de Praamgracht-data laten zien.
Deel 3: welke maatregelen nu logisch zijn.
Meten is weten.
Wordt vervolgd.