Waarom Herfte, Wijthmen en Berkum dé kans hebben om Kader Richtlijn Water 2026 wél te halen
Wie de plannen leest voor Herfte, Wijthmen en Berkum, ziet een landschap in beweging.
Natuurvriendelijke oevers, waterberging, blauw-groene verbindingen, ruimte voor natuur en wonen naast elkaar. Op papier klopt het verhaal.
Maar wie langs de sloten, weteringen en akkers loopt, ziet ook iets anders.
Na zware regen wordt het water troebel. Soms ruikt het vreemd. En we weten: bij piekbuien loost het riool nog steeds op het oppervlaktewater. Nu geen condooms en WC papier meer door de bezink bakken maar de opgeloste medicijnresten komen nog steeds in onze mooie watertje allee n zie je het niet meer.
Dat wringt.
En juist daar ligt een kans.
Biologische kwaliteit: dit werkt
De goede boodschap eerst.
We weten inmiddels dat biologische waterkwaliteit te herstellen is.
Natuurvriendelijke oevers met riet, lisdodde, watermunt en andere oeverplanten zorgen voor:
- schuilplekken voor vissen en kleine waterdieren
- meer zuurstof in het water
- natuurlijke filtering van nutriënten
- herstel van het ecosysteem
De plannen rond de Marswetering en het Herfterlandschap sluiten hier goed op aan.
Als we dit zorgvuldig en consequent uitvoeren, keren waterdieren terug. Dat zien we elders ook.
Biologisch herstel is dus geen droombeeld.
Het is uitvoerbaar.
De echte opgave: chemische waterkwaliteit
Maar wie eerlijk kijkt, ziet dat de grootste winst niet in planten zit, maar in wat we niet meer lozen.
In riooloverstorten zitten stoffen die planten niet oplossen:
- medicijnresten
- resten van huishoudelijke en industriële producten
- mogelijk PFAS-achtige stoffen en andere microverontreinigingen
In Herfte, Wijthmen en Berkum wordt al jaren ervaren dat het riool bij hevige regen overstort. Er zijn bezinkbakken geplaatst. Die houden slib en vuil tegen, maar ze filteren geen opgeloste gifstoffen en medicijnen.
Daar zit de kern van het probleem.
Zichtbaarheid maakt het oplosbaar
Wat nu ontbreekt, is geen goede wil, maar zichtbaarheid.
We weten te weinig over:
- hoe vaak er overstort plaatsvindt
- waar precies
- wat de waterkwaliteit is vóór en na een overstort
- of maatregelen daadwerkelijk effect hebben
Zolang dat onzichtbaar blijft, blijft het probleem abstract.
En wat abstract is, wordt moeilijk opgelost.
Meten, delen, verbeteren
Juist hier ligt een grote kans voor onze omgeving.
Stel je voor:
- meetpunten bij overstorten
- openbare en begrijpelijke metingen
- simpele grafieken: hoe vaak overstort, wat zit erin, wordt het minder?
- duidelijke koppeling tussen maatregel en resultaat
Niet om te wijzen, maar om te leren.
Niet om te vertragen, maar om te versnellen.
Wanneer zichtbaar wordt:
“Hier overstortte het twaalf keer per jaar, nu nog drie”
of:
“Deze stof zat boven de norm, nu eronder”
dan wordt verbetering concreet.
Waarom juist hier?
Herfte, Wijthmen en Berkum vormen een uniek overgangsgebied:
- tussen stad en land
- met veel woningbouw sinds 2003
- kwetsbare weteringen en sloten
- betrokken bewoners en boeren
- een landschap dat nog kan herstellen
Dit maakt het gebied ideaal als proeftuin om te laten zien hoe RWK2026 wél gehaald kan worden: biologisch én chemisch.
Niet in rapporten alleen, maar in het veld.
Van beleid naar landschap
Wat nu nog ontbreekt in veel plannen is één duidelijke belofte:
In 2026 is het water rond Zwolle zichtbaar schoner —
en iedereen kan dat zien.
Dat vraagt om samenwerking tussen gemeente, waterschap, provincie en bewoners.
Maar het past bij Herfte: nuchter, zorgvuldig en toekomstgericht.
Als we meten wat we doen, en laten zien wat het oplevert,
wordt water weer wat het hier altijd was:
een drager van leven, geen afvoer.
HerfteNatuurlijk – samen werken aan een vitaal landschap.
Adriaan Voeten
Onderzoeker voor Herfte Natuurlijk,
Burger wetenschapper riool overstort ( NIOO )
