Onze noorderburen van Helmhorst — laat ik hen maar even zo noemen — waarschuwde al dat er grote plannen aankomen voor Landgoed Helmhorst. Inmiddels lijkt bevestigd dat een groot stuk bos verkocht is. Waarschijnlijk gaat het om circa 7,5 hectare.

Opvallend is vooral de prijs. Er zou meer dan anderhalf miljoen euro per hectare zijn betaald voor bosgrond. Dat zijn bedragen waarbij weinig mensen geloven dat het gebied simpelweg blijft zoals het nu is. Over de bedoelingen lopen de meningen uiteen. Over de verkoopprijs zelf hebben wij geen oordeel. Maar over wat er nu zichtbaar gebeurt in het gebied wel.

Gisteren hebben we een rondje door Helmhorst gemaakt. Wat direct opvalt: vrijwel alle ondergroei langs de bosranden en wandelpaden is verdwenen. Alles wat jong en laag was is weggehaald. Struiken weg. Kruiden weg. Opslag weg. Alleen de grote, waardevolle bomen staan er nog.

Het geheel oogt inmiddels als een aangeharkt stadsparkje.

En dat is precies het probleem.

Ecologisch is dit ongeveer het slechtst denkbare moment om zulke rigoureuze ingrepen te doen. De bosranden zaten vol leven. In struiken, stengels en kruiden overwinteren insecten, larven en poppen. Vlinders leggen hun eitjes op specifieke waardplanten. Juist die zijn nu verdwenen.

Het oranjetipje bijvoorbeeld — een soort die afhankelijk is van ruige overgangen en waardplanten — zul je waarschijnlijk veel minder zien. En zo is er een lange lijst aan insectensoorten waarvan de populaties hier voorlopig een flinke klap krijgen. Wat nu “netjes” oogt, kan straks opvallend stil worden.

Bosranden zijn namelijk geen rommelzones. Het zijn de meest biodiverse delen van een landschap. Daar leven vogels, insecten, kleine zoogdieren en jonge bomen samen in een kwetsbare overgang tussen open ruimte en bos.

Wat ons verbaast, is dat er nauwelijks publieke reactie lijkt te zijn geweest op de verkoop zelf. De gemeente heeft immers regels waarbij verkoop aan derden eerst aan de gemeente aangeboden zou moeten worden. Toch lijkt dit dossier vrij geruisloos voorbijgegaan.

Laat helder zijn: wij zijn absoluut niet tegen woningbouw. Er zou best ruimte kunnen zijn voor enkele plekgebonden woningen die passen bij het landschap. Maar de rekensom roept wel vragen op. Als hier bedragen van rond de 12 miljoen euro terugverdiend moeten worden, dan praat je al snel over tientallen woningen. Zeker als huizen in het hogere segment gebouwd worden.

En dan komt de volgende vraag: hoe moet dit gebied überhaupt ontsloten worden?

Helmhorst is geen ingericht uitbreidingsgebied. Er liggen geen logische infrastructuren voor een woonwijk van die schaal. Geen brede ontsluitingswegen. Geen duidelijke verkeersstructuur. Geen stedelijke opzet. Het karakter van het gebied is juist kleinschalig, landschappelijk en groen.

Juist daarom voelt het vreemd om nu alvast de bossages en het natuurlijke karakter van het terrein in korte tijd weg te halen, alsof het gebied bouwrijp gemaakt moet worden nog voordat er een openbaar gesprek over de toekomst heeft plaatsgevonden.

Misschien blijkt uiteindelijk alles mee te vallen. Misschien komt er een zorgvuldig plan. Dat hopen we zelfs.

Maar wat nu zichtbaar is in het veld, voelt vooral als verlies van kwaliteit voordat er überhaupt duidelijkheid is.

Adriaan Voeten
Onderzoeker voor HerfteNatuurlijk