Maandelijks archief: april 2026
Overleg 9-4-2026 Herfte Natuurlijk
Datum: 9 april 2026
Plaats: Herfte
Aanwezig:
Leontien (gemeente Zwolle), verkeersdeskundige gemeente Zwolle, Jan Molhoek (aanspreekpunt werkgroep Verkeer), Wim van Enteren, Adriaan Voeten.
⸻
- Verkeersmaatregelen Herfterlaan
De gemeente heeft onderzocht welke maatregelen haalbaar zijn binnen budget en beleid.
Besluit: aanleg van drie verkeersplateaus om de snelheid te verminderen:
• Kruising Eierweg – Herfterlaan
• Kruising Zorgvlietweg – Herfterlaan
• Kruising Valkenbergweg – Herfterlaan
De plateaus worden geschikt voor landbouwverkeer (dus niet extreem hoog).
Er wordt onderzocht of ze een opvallende kleur kunnen krijgen om de zichtbaarheid te vergroten.
⸻
- 30 km-zone
Een 30 km-zone voor de Herfterlaan tussen de valkenbergweg tm sorgvlietweg is op korte termijn niet haalbaar.
Volgens de verkeersdeskundige zijn hiervoor meer fysieke maatregelen aan de weg nodig dan momenteel budgettair mogelijk zijn.
⸻
- Renovatie Herfterlaan
De gemeente heeft gepland om in 2027–2028 de Herfterlaan volledig te renoveren (vernieuwing asfalt).
Traject: Kuierhuislaan – Wijthmen, mogelijk inclusief Valkenbergweg.
Bij deze herinrichting wordt waarschijnlijk ook gekeken naar uitbreiding van de 30 km-zone / fietsstraat ?
⸻
- Valkenbergweg – verkeersborden
De huidige verkeersbordenregeling is onduidelijk en juridisch incorrect
Nieuwe situatie:
• Verbod voor gemotoriseerd verkeer op de Valkenberg weg tussen de woningen van familie Mulder nr 11 en familie Kuyt Nr 4 (Erfgenamenbos)
• Beide bewoners blijven bereikbaar vanaf hun kant van de weg
Gerelateerd Landbouwverkeer wel toestaan.
⸻
- Situatie bij het spoor
Er is gekeken naar de mogelijkheid om een betere vangrail te plaatsen bij het gat voorbij het tweede spoor richting Berkum/Zwolle.
Conclusie van de gemeente:
een nieuwe vangrail is te kostbaar. De huidige aluminium waarschuwingsstrips worden als voldoende beschouwd.
⸻
⸻
6 Actiepunt
Adriaan geeft de exacte locaties van de nieuwe verbodsborden voor auto’s en motorfietsen op de Valkenbergweg door aan de gemeente.
Na overleg met omwonenden komen we tot de volgende verkeerssituatie voor de Valkenbergweg:
Aan het begin en einde van de Valkenbergweg wordt een aankondigingsbord geplaatst dat over een bepaalde afstand (XYZ meter) een verbod geldt voor auto’s en motoren. Onder het definitieve verbodsbord tussen huis nr 4 en 11 komt een onderbord met de tekst: “uitgezonderd landbouwvoertuigen”.
Daarnaast kan het bord dat het einde van het parkeerverbod aangeeft worden verwijderd. De weg is namelijk niet breed genoeg om te parkeren en bovendien is het voor auto’s al verboden om de weg te gebruiken.
Een veldschouw van de Emmertochtsloot
Wat het water zelf laat zien
Een veldschouw van de Emmertochtsloot Herfte/ Wijthmen
Soms hoef je geen ingewikkelde metingen te doen om te zien hoe het met een watersysteem gaat. Het water zelf laat vaak al veel zien: de kleur, de helderheid, de planten en wat er op de bodem gebeurt.
Afgelopen week heb ik een visuele schouw gedaan van de Emmertochtsloot en de watergangen die hierop uitkomen. Met behulp van een drone en veldinspecties heb ik verschillende trajecten gevolgd: stroomopwaarts bij De Horte, de sloot die water afvoert vanaf de riooloverstort bij Wijthmen, en enkele vergelijkbare sloten in het gebied, zoals de Marswetering en de oude loop van de Emmertochtsloot richting Berkum.
Wat daarbij opvalt is een duidelijk verschil in waterbeeld.
Stroomopwaarts: een rustige, heldere sloot
Bij De Horte, stroomopwaarts in het systeem, oogt de Emmertochtsloot relatief gezond. Het water is donker van kleur, wat in deze streek normaal is door natuurlijke organische stoffen en ijzer uit de bodem.
Belangrijker is dat het water helder blijft.
De oevers zijn begroeid met gras en riet, het wateroppervlak is rustig en er zijn geen slibpluimen of bacteriematten zichtbaar.
Dit zijn kenmerken van een sloot waarin het ecosysteem nog redelijk functioneert.
De overstortsloot bij Wijthmen
Heel anders is het beeld in de sloot die water afvoert vanaf de riooloverstort bij Wijthmen.
Hier is het water:
- lichtbruin en troebel
- de bodem nauwelijks zichtbaar
- onderwaterplanten ontbreken vrijwel
- op sommige plekken ligt een bruine slib- of bacterielaag
Dit soort verschijnselen zie je vaak in water waar veel organisch materiaal aanwezig is. Bacteriën breken dat materiaal af, waarbij zuurstof wordt verbruikt en gassen zoals methaan kunnen ontstaan. Daardoor blijft slib in beweging en blijft het water troebel.
In zulke omstandigheden krijgen waterplanten weinig kans om zich te ontwikkelen.
Waar de sloten samenkomen
Het meest sprekende beeld ontstaat op de plek waar de overstortsloot in de Emmertochtsloot uitmondt.
Op de dronebeelden is duidelijk te zien dat het lichtbruine water uit de overstortsloot samenkomt met het helderdere water van de Emmertochtsloot. Door de lage stroomsnelheid in polderwatergangen blijven deze waterstromen eerst gedeeltelijk gescheiden.
Daarna mengt het water zich en wordt de Emmertochtsloot stroomafwaarts zichtbaar troebeler.
Het patroon lijkt sterk op een troebelheidspluim die het watersysteem binnenkomt.
Een vergelijking met andere sloten
Om te controleren of dit beeld misschien overal voorkomt, zijn ook andere sloten bekeken in hetzelfde landschap.
Bijvoorbeeld:
- de Marswetering
- de oude loop van de Emmertochtsloot richting Berkum
Deze watergangen liggen in vergelijkbare landbouwgebieden. Toch is het water daar duidelijk anders:
- het water blijft helder
- de bodem is zichtbaar
- onderwaterplanten groeien er wel
- de oevervegetatie oogt gezond
Hoewel het water in deze streek vaak wat ijzer bevat, blijft het systeem daar ecologisch herkenbaar stabiel.
Wat deze schouw laat zien
Wanneer je alle observaties naast elkaar legt, ontstaat een duidelijk beeld:
- stroomopwaarts bij De Horte is het water helder
- de overstortsloot bij Wijthmen bevat troebel, lichtbruin water
- bij het samenkomen van de sloten ontstaat een duidelijke mengzone
- andere sloten in vergelijkbare gebieden blijven helder
De visuele indruk is dat de troebelheid in dit deel van de Emmertochtsloot sterk samenhangt met de instroom vanuit de overstortsloot.
Het belang van kijken
Waterbeheer draait vaak om metingen en modellen. Die zijn belangrijk. Maar een eenvoudige veldschouw kan soms al veel laten zien.
Door het watersysteem stap voor stap te volgen – van bron tot stroomafwaarts – worden patronen zichtbaar die je op kaarten of in rapporten niet altijd meteen ziet.
En soms vertelt het water zelf al het verhaal.
Meer achtergronden:
Werkgroep Natuur: KRW2026 Herfte
Veldfietstocht Herfte Natuurlijk – kansen voor natuur en landschap
Op donderdag 2 april 2026 maakte de werkgroep natuur van Herfte Natuurlijk samen met verschillende deskundigen een verkennende fietstocht door het landschap rond Herfte. Tijdens deze ronde werd op meerdere plekken stilgestaan bij kansen voor biodiversiteit, landschapsbeheer en natuurontwikkeling. De tocht liet zien hoeveel potentie het gebied nog heeft: van historische poelen en oude bosstructuren tot natuurvriendelijke oevers en leefgebieden voor bijzondere soorten.
Deelnemers aan de veldfietstocht
Aan deze veldronde namen verschillende betrokkenen en deskundigen deel die vanuit hun eigen achtergrond meedachten over kansen voor natuur en landschap.
Aanwezig waren:
• Fleur Schilt, projectmanager Landschap Overijssel
• Leontien Maas, wijkmanager Herfte EO gemeente Zwolle
• Elisabeth Voogt adviseur Landschap Overijssel
• Melchior van Tweel Ecoloog voor Tuin Salland
• een financieel deskundige van een stichting die landschapselementen subsidieert en vergoedt
• Adriaan Voeten, aanspreekpunt van de werkgroep natuur van Herfte Natuurlijk
LandGOEDvoeten
De ronde begon op landGOEDvoeten, waar we de bestaande kikkerpoel bekeken. De poel zit momenteel letterlijk tot de rand vol met kikkers, wat een goed teken is voor de biodiversiteit. Tegelijkertijd begint de poel op sommige plekken langzaam dicht te groeien.
Er werd besproken hoe zo’n poel het best beheerd kan worden zonder de aanwezige amfibieën te verstoren. Dit onderwerp wordt meegenomen in het advies dat later volgt.
Ook ontstond hier het idee om meer (eetbare) inheemse stinzenplanten verstekende ondergroei in het gebied te introduceren. Een aantal soorten zijn al verzameld, maar er wordt gezocht naar aanvullend advies. Mogelijk kan een gezamenlijke inkoopactie worden opgezet zodat bewoners bijvoorbeeld daslook, bosviooltjes en andere bosplanten kunnen aanplanten.
Tweede deel van het landgoed
Daarna liepen we door naar het tweede deel van het landgoed. Hier kwamen kansen voor natuurvriendelijke oevers aan de orde en werd gesproken over hoe een eventuele natuurhuisje in het landschap zou kunnen passen als wisselgeld voor het versterken van de natuur terplekke.
Ook de aanwezige vlechthaag trok de aandacht van de deskundigen. Dit traditionele landschapselement werd als bijzonder waardevol gezien.
Erfgenamenbos
Vervolgens zijn we doorgefietst naar het Erfgenamenbos, langs het huisje van de familie Kuyt. De familie was niet aanwezig, dus we hebben het gebied vanaf de weg bekeken.
De takkenril die hier is aangelegd werd zeer positief ontvangen. Het advies was duidelijk: vooral zo doorgaan. Takkenrillen bieden belangrijke schuilplaatsen voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.
In het bos ligt ook een historische drinkpoel die al ongeveer 300 jaar zichtbaar is in het landschap. Het advies was om hier weinig aan te veranderen. Om er een echte kikkerpoel van te maken zouden veel oer oude hakhout bomen moeten worden verwijderd, terwijl deze bomen onderdeel zijn van waardevol historisch hakhout.
Plantage Lindeboom
Daarna bezochten we Plantage Lindeboom, waar we hartelijk werden ontvangen en uitleg kregen over de plannen voor het terrein.
Hier liggen kansen voor natuurvriendelijke oevers langs een bestaande of te vernieuwen sloot. Ook werd gesproken over het versterken van het landschap met inheemse en eetbare bomen en planten.
Aan de zuidoostkant van het terrein ontdekten de biologen bovendien een mooie steile zandwand. Zo’n wand vormt een ideaal leefgebied voor wilde bijen, vooral zandbijen.
Scoutingplek Herfte
Onderweg richting de oude boerderij van Peter kwamen we langs de scoutingplek van Zwolle , Herfte en Wythmen. Dit terrein heeft een lange geschiedenis. Al vóór de Tweede Wereldoorlog werd het gebruikt voor buitenactiviteiten door mensen uit de stad. Na de oorlog werd het een officiële scouting locatie.
Voor het omliggende bos werd geadviseerd om het wat meer lucht en ruimte te geven door selectief bomen te dunnen.
De oude boerderij van Peter
Daarna bezochten we Peter, de nieuwe eigenaar van de oude boerderij. Hij heeft al veel werk verricht in zijn tuin en verschillende bomen en planten bijgeplant. De deskundigen maakten hier een korte ronde en zullen ook voor deze plek aanbevelingen doen.
De Hoge Es
Na dit bezoek wandelden we over de Hoge Es, met uitzicht over het vecht delta landschap. De aanwezigen waren verrast hoe oorspronkelijk en relatief onontgonnen/ natuurrijk het landschap hier nog is.
Er werd ook gesproken over mogelijke plannen voor villa’s in het gebied. Gezien de landschappelijke waarde werd benadrukt dat hier zeer terughouden mee moet worden omgegaan.
Vanaf deze plek werd ook gesproken over Fort Selhorst, een historische verdedigingslinie bij Zwolle waarvan de contouren nog vanuit de lucht zichtbaar zijn.
Tuin Salland
Tot slot bezochten we Tuin Salland, waar Maaike ons ontving. Ook hier bleek veel enthousiasme te zijn voor natuurvriendelijke oevers voor de originele loop van de Emmertochtsloot:
Maaike gaf aan dat zij mogelijk een deel van haar tuin hiervoor beschikbaar wil stellen, bijvoorbeeld door het schouwpad te verlagen zodat een natuurlijke oever kan ontstaan. Dit stuk grond grenst aan een klein natuurgebied van stichting Overijsels Landschap, waardoor een mooi aangesloten natuurgebied kan ontstaan.
Ringslangen en broeihopen
Tijdens de ronde werd ook gesproken over kansen voor de ringslang. Deze soort komt al voor in het gebied rond De Horte en zou zich mogelijk verder kunnen verspreiden.
Er werd uitgelegd hoe een ringslang-broeihopen kan worden gemaakt: een stapel van takken, bladeren en organisch materiaal die door compostering warmte produceert. Dat creëert een ideale broedplek voor ringslangen.
Actielijst
Uit de veldronde kwamen enkele concrete vervolgstappen naar voren:
1. Landschap Overijssel maakt een overzicht met aanbevelingen per bekeken locatie.
2. Er wordt onderzocht of een gezamenlijke inkoopactie voor inheemse (stinzen)planten mogelijk is.
3. Kansrijke plekken voor natuurvriendelijke oevers worden verder verkend.
4. Advies wordt opgesteld voor het beheer van de kikkerpoel bij landgoed Voeten.
5. Er wordt gekeken waar ringslang-broeihopen kunnen worden aangelegd.
6. Na ontvangst van de adviezen volgt waarschijnlijk een vervolgbijeenkomst of nieuwe veldronde.
De veldfietstocht liet duidelijk zien hoeveel kansen er nog liggen om het landschap rond Herfte verder te versterken. Met relatief kleine ingrepen kan de biodiversiteit hier op veel plekken nog een flinke impuls krijgen.
Meer verdieping:
Historisch hakhout: https://adriaanvoeten.com/landgoedherfte/de-hakhout-bosjes/
Historische watergangen: https://adriaanvoeten.com/landgoedherfte/de-beken-van-herfte-wijthmen-en-zalne/
Historische water overlast: https://adriaanvoeten.com/landgoedherfte/2023/12/26/herfte-in-de-ban-van-het-water/