Op donderdag 2 april 2026 maakte de werkgroep natuur van Herfte Natuurlijk samen met verschillende deskundigen een verkennende fietstocht door het landschap rond Herfte. Tijdens deze ronde werd op meerdere plekken stilgestaan bij kansen voor biodiversiteit, landschapsbeheer en natuurontwikkeling. De tocht liet zien hoeveel potentie het gebied nog heeft: van historische poelen en oude bosstructuren tot natuurvriendelijke oevers en leefgebieden voor bijzondere soorten.

Deelnemers aan de veldfietstocht

Aan deze veldronde namen verschillende betrokkenen en deskundigen deel die vanuit hun eigen achtergrond meedachten over kansen voor natuur en landschap.

Aanwezig waren:
• Fleur Schilt, projectmanager Landschap Overijssel
• Leontien Maas, wijkmanager Herfte EO gemeente Zwolle
• Elisabeth Voogt adviseur Landschap Overijssel
• Melchior van Tweel Ecoloog voor Tuin Salland
• een financieel deskundige van een stichting die landschapselementen subsidieert en vergoedt
• Adriaan Voeten, aanspreekpunt van de werkgroep natuur van Herfte Natuurlijk

LandGOEDvoeten

De ronde begon op landGOEDvoeten, waar we de bestaande kikkerpoel bekeken. De poel zit momenteel letterlijk tot de rand vol met kikkers, wat een goed teken is voor de biodiversiteit. Tegelijkertijd begint de poel op sommige plekken langzaam dicht te groeien.

Er werd besproken hoe zo’n poel het best beheerd kan worden zonder de aanwezige amfibieën te verstoren. Dit onderwerp wordt meegenomen in het advies dat later volgt.

Ook ontstond hier het idee om meer (eetbare) inheemse stinzenplanten verstekende ondergroei in het gebied te introduceren. Een aantal soorten zijn al verzameld, maar er wordt gezocht naar aanvullend advies. Mogelijk kan een gezamenlijke inkoopactie worden opgezet zodat bewoners bijvoorbeeld daslook, bosviooltjes en andere bosplanten kunnen aanplanten.

Tweede deel van het landgoed

Daarna liepen we door naar het tweede deel van het landgoed. Hier kwamen kansen voor natuurvriendelijke oevers aan de orde en werd gesproken over hoe een eventuele natuurhuisje in het landschap zou kunnen passen als wisselgeld voor het versterken van de natuur terplekke.

Ook de aanwezige vlechthaag trok de aandacht van de deskundigen. Dit traditionele landschapselement werd als bijzonder waardevol gezien.

Erfgenamenbos

Vervolgens zijn we doorgefietst naar het Erfgenamenbos, langs het huisje van de familie Kuyt. De familie was niet aanwezig, dus we hebben het gebied vanaf de weg bekeken.

De takkenril die hier is aangelegd werd zeer positief ontvangen. Het advies was duidelijk: vooral zo doorgaan. Takkenrillen bieden belangrijke schuilplaatsen voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.

In het bos ligt ook een historische drinkpoel die al ongeveer 300 jaar zichtbaar is in het landschap. Het advies was om hier weinig aan te veranderen. Om er een echte kikkerpoel van te maken zouden veel oer oude hakhout bomen moeten worden verwijderd, terwijl deze bomen onderdeel zijn van waardevol historisch hakhout.

Plantage Lindeboom

Daarna bezochten we Plantage Lindeboom, waar we hartelijk werden ontvangen en uitleg kregen over de plannen voor het terrein.

Hier liggen kansen voor natuurvriendelijke oevers langs een bestaande of te vernieuwen sloot. Ook werd gesproken over het versterken van het landschap met inheemse en eetbare bomen en planten.

Aan de zuidoostkant van het terrein ontdekten de biologen bovendien een mooie steile zandwand. Zo’n wand vormt een ideaal leefgebied voor wilde bijen, vooral zandbijen.

Scoutingplek Herfte

Onderweg richting de oude boerderij van Peter kwamen we langs de scoutingplek van Zwolle , Herfte en Wythmen. Dit terrein heeft een lange geschiedenis. Al vóór de Tweede Wereldoorlog werd het gebruikt voor buitenactiviteiten door mensen uit de stad. Na de oorlog werd het een officiële scouting locatie.

Voor het omliggende bos werd geadviseerd om het wat meer lucht en ruimte te geven door selectief bomen te dunnen.

De oude boerderij van Peter

Daarna bezochten we Peter, de nieuwe eigenaar van de oude boerderij. Hij heeft al veel werk verricht in zijn tuin en verschillende bomen en planten bijgeplant. De deskundigen maakten hier een korte ronde en zullen ook voor deze plek aanbevelingen doen.

De Hoge Es

Na dit bezoek wandelden we over de Hoge Es, met uitzicht over het vecht delta landschap. De aanwezigen waren verrast hoe oorspronkelijk en relatief onontgonnen/ natuurrijk het landschap hier nog is.

Er werd ook gesproken over mogelijke plannen voor villa’s in het gebied. Gezien de landschappelijke waarde werd benadrukt dat hier zeer terughouden mee moet worden omgegaan.

Vanaf deze plek werd ook gesproken over Fort Selhorst, een historische verdedigingslinie bij Zwolle waarvan de contouren nog vanuit de lucht zichtbaar zijn.

Tuin Salland

Tot slot bezochten we Tuin Salland, waar Maaike ons ontving. Ook hier bleek veel enthousiasme te zijn voor natuurvriendelijke oevers voor de originele loop van de Emmertochtsloot:

Maaike gaf aan dat zij mogelijk een deel van haar tuin hiervoor beschikbaar wil stellen, bijvoorbeeld door het schouwpad te verlagen zodat een natuurlijke oever kan ontstaan. Dit stuk grond grenst aan een klein natuurgebied van stichting Overijsels Landschap, waardoor een mooi aangesloten natuurgebied kan ontstaan.

Ringslangen en broeihopen

Tijdens de ronde werd ook gesproken over kansen voor de ringslang. Deze soort komt al voor in het gebied rond De Horte en zou zich mogelijk verder kunnen verspreiden.

Er werd uitgelegd hoe een ringslang-broeihopen kan worden gemaakt: een stapel van takken, bladeren en organisch materiaal die door compostering warmte produceert. Dat creëert een ideale broedplek voor ringslangen.

Actielijst

Uit de veldronde kwamen enkele concrete vervolgstappen naar voren:
1. Landschap Overijssel maakt een overzicht met aanbevelingen per bekeken locatie.
2. Er wordt onderzocht of een gezamenlijke inkoopactie voor inheemse (stinzen)planten mogelijk is.
3. Kansrijke plekken voor natuurvriendelijke oevers worden verder verkend.
4. Advies wordt opgesteld voor het beheer van de kikkerpoel bij landgoed Voeten.
5. Er wordt gekeken waar ringslang-broeihopen kunnen worden aangelegd.
6. Na ontvangst van de adviezen volgt waarschijnlijk een vervolgbijeenkomst of nieuwe veldronde.

De veldfietstocht liet duidelijk zien hoeveel kansen er nog liggen om het landschap rond Herfte verder te versterken. Met relatief kleine ingrepen kan de biodiversiteit hier op veel plekken nog een flinke impuls krijgen.

Meer verdieping:

Historisch hakhout: https://adriaanvoeten.com/landgoedherfte/de-hakhout-bosjes/
Historische watergangen: https://adriaanvoeten.com/landgoedherfte/de-beken-van-herfte-wijthmen-en-zalne/
Historische water overlast: https://adriaanvoeten.com/landgoedherfte/2023/12/26/herfte-in-de-ban-van-het-water/