Herfte staat bekend om zijn rijke dassenpopulatie. Overal in het gebied zijn zogenaamde Dassenburchten te vinden: kleine nederzettingen van dassen, vaak met duidelijke neusjes – de vroedplekjes van deze mysterieuze bewoners. Een van de bekendste Dassenburchten ligt in het erfgename Bos, maar ook rond de golfbaan, en op Selhorst zijn er meerdere te ontdekken. Zelfs in het weilandgebied langs de Emmertochtsloot en Marswetering zijn Dassenburchten gespot, vaak zichtbaar op nachtopnames van deze nachtdieren.


Interessant is dat Dassenburchten niet altijd permanent bewoond zijn. Een dassenfamilie heeft een hoofdburcht en meerdere bijburchten die zij afwisselend gebruiken. Het ene jaar kan een burcht intensief bezocht worden, het andere jaar nauwelijks. Toch zijn sporen van activiteit – graafsporen, verbouwsporen en zelfs “boeksporen” – vaak duidelijk te vinden. Rondom de burchten zijn soms ook zogenaamde foerageer sporen zichtbaar, indicaties van de voedselzoektochten en het ingenieuze gedrag van de dassen.
Historisch gezien horen Dassenburchten onlosmakelijk bij Herfte. De aanwezigheid van oude rivierduinen biedt ideale locaties: hogere, goed doorlatende grond die zelfs bij stijgend water droog blijft. Wat minder bekend is, is dat Herfte ook eeuwenoude hakhoutbosjes kent, die al op kaarten uit 1800 zijn ingetekend en vaak nog steeds aanwezig zijn. Deze langdurige stabiliteit van de bodem, vegetatie en lokale fauna maakt het plausibel dat sommige Dassenburchten honderden, mogelijk zelfs duizenden jaren oud zijn.
Recente onderzoeken van de Werkgroep Das en Boom, en van Natuurlijk Landschap, wijzen erop dat er in Nederland plekken zijn waar Dassenburchten uitzonderlijk oud zijn. Herfte zou daar zeker een van kunnen zijn. Hoewel je op het eerste gezicht niet veel ziet, vertellen de strategische ligging van de burchten en de ouderdom van de omringende vegetatie een verhaal van continuïteit en ecologische geschiedenis.
Het zou interessant zijn om in samenwerking met organisaties zoals de Dassenstichting of lokale onderzoeksinitiatieven historisch onderzoek te doen naar deze bijzondere burchten. Hoe oud zijn ze eigenlijk? En welke rol hebben ze gespeeld in het landschap van Herfte door de eeuwen heen? Eén ding is zeker: de dassen van Herfte zijn niet zomaar bezoekers van het bos en de weilanden – ze zijn een eeuwenoud onderdeel van het verhaal van dit bijzondere stukje Nederland.
Meer verdieping:
Bijzonder de moeite waard om te luisteren:
https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/artikelen/een-leven-in-teken-van-de-das
Het territorium van een dassenfamilie hangt af van de beschikbaarheid van voedsel, dichtheid van dassen in het gebied en de kwaliteit van het habitat, maar we kan het vrij nauwkeurig omschrijven:
- Gemiddeld bestrijkt een dassenfamilie een oppervlakte van 10 tot 30 hectare.
- In voedselarme gebieden kan dit oplopen tot 50 hectare of meer.
- De grenzen van het territorium worden bepaald door geurmarkeringen (urine en klieren) en sporen van gebruik, zodat andere dassen het gebied vermijden.
- Binnen dit territorium ligt meestal één hoofdburcht en meerdere bijburchten, die de familie afwisselend gebruikt.
- Het territorium kan overlappen met dat van buren, maar doorgaans vermijden dassen directe confrontaties.
Kortom, een dassenfamilie heeft een flexibel maar duidelijk afgebakend territorium, dat groot genoeg is om voedsel te vinden, maar klein genoeg om het goed te verdedigen.
Herfte voorkomende das-achtigen:
- Europese das (Meles meles) – de klassieke das, te vinden in bossen en landbouwgebied.
- Steenmarter (Martes foina) – vaak in landbouwgebieden en bij boerderijen.
- Boommarter (Martes martes) – meestal in oudere bossen.
- Otter (Lutra lutra) – aan wateren, rivieren en moerassen.
- Wezel (Mustela nivalis) – klein, in open veld en grasland.
- Hermelijn (Mustela erminea) – in open terrein, iets noordelijker maar soms ook hier.
- Bunzing (Mustela putorius) – wilde soort, bos- en waterranden.
Wat eten dassen?
Dassen zijn alleseters – hun menu bestaat uit:
🪱 Dierlijk voedsel
- Regenwormen (favoriet)
- Insecten en kevers
- Kleine knaagdieren
- Jonge vogels of eieren (soms)
🍎 Plantaardig voedsel
- Bessen
- Appels
- Kersen
- Hazelnoten
- Wortels en knollen
- Paddenstoelen
🌱 Seizoensverandering
- Lente & zomer: regenwormen en insecten
- Herfst: bessen en noten
- Winter: wortels, knollen en plantaardige resten