Baarnaars die geïnteresseerd zijn in het groen in onze gemeente op bezoek:

Gisteravond, rond kwart over acht, kreeg ik bezoek van Baarnaars die geïnteresseerd zijn in het groen in onze gemeente.

Tijdens hun excursie kwamen ze ook even kijken bij “ons” stukje berm. Niet toevallig, want daar zijn we inmiddels al ruim twintig jaar mee bezig.

Een keuze van de buurt

Het begon ooit tijdens een inspraakavond over de inrichting van de berm langs de Gondel. Elke buurt mocht aangeven wat zij graag voor hun eigen stukje wilden. De één koos voor extra parkeerplaatsen, een ander voor paaltjes met kort gemaaid gras.

Wij, bewoners van Gondel 1-5, kozen iets anders: een kruidenberm achter een haag.

Het idee was eenvoudig. De bodem verschralen en vervolgens inzaaien met gebiedseigen kruiden, zodat de oorspronkelijke vegetatie weer een kans zou krijgen.

In de eerste jaren ging dat verrassend goed. Daarna werd het steeds lastiger.

Maaien is vakwerk

Een kruidenberm is niet ingewikkeld, maar vraagt wel om timing.

Je laat de planten eerst groeien, vervolgens bloeien, daarna zaad vormen en uiteindelijk het zaad laten vallen. Pas daarna maai je. Het maaisel blijft nog even liggen zodat de laatste zaden eruit kunnen vallen. Daarna wordt het afgevoerd. Zo verschraalt de bodem langzaam en krijgen bloemen steeds meer kans.

In de praktijk ging dat helaas zelden goed.

De beschermende paaltjes verdwenen, waardoor de berm regelmatig op het verkeerde moment werd gemaaid. In de afgelopen tien jaar is het maaibeheer misschien één keer echt volgens deze methode uitgevoerd. Een paar andere jaren werd geprobeerd de fout nog enigszins te herstellen.

Ook dit jaar ging het weer mis.

Gelukkig werd dit keer niet gekleppelt. Het gras is met een maaibalk afgeknipt, waardoor veel zaden, stengels en kleine insecten grotendeels intact bleven. Toen duidelijk werd dat er te vroeg was gemaaid, hebben we voorgesteld het maaisel voorlopig te laten liggen. Dat geeft weliswaar tijdelijk wat extra voeding, maar belangrijker is dat de aanwezige planten zich kunnen herstellen. Aan het einde van september kan het maaisel alsnog worden afgevoerd, zodat de bodem weer verder verschraalt.

We meten veel meer dan alleen planten

Ons stukje berm is ongeveer duizend vierkante meter groot.

Maar we kijken niet alleen naar de planten. We meten ook de vogelgeluiden met automatische geluidsopnames. Alleen al gisteren werden boven dit kleine gebied 23 verschillende vogelsoorten geregistreerd.
Meer dan 125 vogelsoorten per jaar ( incl de eemerwaard )

De berm ligt bovendien direct naast de Eemwaard, een natuurgebied waar we ons als buurt jarenlang voor hebben ingezet. Dat gebied werd “onland” genoemd, maar het tegendeel is waar. Het is een prachtig stuk natuur.

Daarom waren we bijzonder blij dat de Eemwaard, samen met de historische Praamgracht, dit jaar officieel onderdeel is geworden van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Dat is een prachtige erkenning van de natuurwaarde van dit gebied.

Kleine verschillen, grote effecten

Tijdens de rondleiding wees ik ook op een grote wilg die voor extra schaduw zorgt. Wilgen zijn ecologisch bijzonder waardevol. In Nederland komen meerdere inheemse wilgensoorten voor, terwijl wereldwijd honderden soorten bestaan. Ze behoren tot de belangrijkste bomen voor insecten en andere dieren.

Ook liet ik zien wat er gebeurt op plekken waar de maaimachine nét niet kan komen.

Daar bloeien spontaan bloemen die je in de strak gemaaide berm nauwelijks meer ziet. Een braamstruik heeft zich er ontwikkeld tot een uitbundige plant, met zoveel vruchten in wording dat er straks misschien wel tien potten jam van gemaakt kunnen worden.

Het laat zien hoe snel de natuur haar kans grijpt wanneer we haar een klein beetje ruimte geven.

Geef de natuur een kans

Ik hoop dat de Bermscouts gisteren niet alleen planten hebben geteld, maar ook hebben gezien hoeveel potentie er in een gewone berm schuilt.

Een berm is veel meer dan een strook gras die netjes kort gehouden moet worden. Het is leefgebied voor bloemen, insecten, vlinders, wilde bijen, hommels en vogels. Een plek waar biodiversiteit letterlijk voor onze deur kan ontstaan.

Misschien hoeven we de bermen niet altijd millimeter strak te maaien. Misschien is het juist tijd om beter uit te leggen wat er groeit, waarom het groeit en wat het oplevert.

Want zodra mensen zien wat er allemaal mogelijk is, verandert een “rommelige berm” ineens in een levend ecosysteem waar je trots op kunt zijn.

Toekomst muziek:
eDNA: Wat is onze volgende meet doel?
We willen graag eDNA metingen doen dat is een hyper moderne manier om “alle” planten , diertjes , vissen op te sporen ook die je misschien nooit gaat zien zonder dat je ze hoeft te vangen , tellen of plukken … wordt vervolgd